Komend jaar zijn bij veel gemeenten flinke bezuinigingen in het fysieke domein te verwachten. Tegelijkertijd neemt de druk toe om de openbare ruimte circulair te beheren en in te richten. Maar er is uitkomst: met een circulaire grondstoffenhub valt geld te besparen.

Uitdaging voor gemeenten

De verdeling van gemeentelijke budgetten over onder andere het fysieke en sociale domein is als gevolg van corona bij veel gemeenten aan het veranderen. Het valt te verwachten dat er minder budget beschikbaar zal zijn voor het fysieke domein. Tegelijkertijd worden de landelijke ambities op het gebied van circulariteit, CO₂-uitstoot en energietransitie ook bij de gemeenten geconcretiseerd. Gemeenten zullen daarom een oplossing zoeken voor bezuinigingen aan de ene kant en circulariteit aan de andere kant. De uitdaging en kans is: hoe kun je met minder geld toch op een duurzamere wijze de openbare ruimte blijven onderhouden?

Casus Almere

De gemeente Almere heeft al enkele jaren geleden een traject ingezet om hergebruik binnen de hele gemeente op allerlei gebieden te stimuleren. Voor duurzaamheid en circulaire economie zijn ambitieuze doelen geformuleerd. In dat kader heeft Freek Rebel van de gemeente Almere aan Antea Group gevraagd de businesscase uit te werken van een circulaire grondstoffenhub. Er is begonnen met een inventarisatie van de meest kansrijke grondstofstromen die circulair beheerd kunnen worden. Om dit te bepalen, is er gekeken naar de absolute hoeveelheden vrijkomende grondstoffen, haalbaarheid en de kansen voor hoogwaardig hergebruik. Zodoende hebben we de volgende grondstoffen geselecteerd om het verdere onderzoek mee te doen:

  • Grond;
  • Hout;
  • Speeltoestellen;
  • Verhardingen.

De volgende stap was om te kijken wat circulariteit betekent voor elke grondstof. We hebben antwoord gegeven op vragen als: Welke niveaus van circulariteit zijn mogelijk per grondstof? Wat is haalbaar en wat is wenselijk? Wat gebeurt er op dit ogenblik met deze grondstoffen? Welke acties zijn nodig om een hoogwaardiger invulling te geven aan circulaire ambities?

Digitale marktplaats

Een andere belangrijke uitkomst uit dit onderzoek is dat een digitale marktplaats minstens net zo belangrijk is als een fysieke opslag. Een digitale marktplaats brengt vraag en aanbod samen. Vanuit zowel circulair als financieel oogpunt is het wenselijk om grondstoffen die vrijkomen in een bepaald project zo snel mogelijk in te zetten in een ander project. Vraag en aanbod sluiten echter niet altijd op het juiste moment op elkaar aan. Er is daarom zeker behoefte aan een fysieke hub. Antea Group heeft daarom voor de gemeente Almere onderzocht of en hoeveel geld te besparen is door grondstoffen tijdelijk op te slaan op een circulaire hub.

Om dit te bepalen, is er een vergelijking gemaakt tussen de huidige wijze van werken en de circulaire aanpak met een grondstoffenhub. Hierbij is rekening gehouden met verschillen in transport, schoonmaak, opslagwijze en verwijderkosten. Het resultaat is dat door gebruik te maken van een grondstoffenhub er bij verhardingen tot wel 55 procent bespaard kan worden op de huidige kosten. En door het hoogwaardig toepassen van vrijkomend hout kan een tot wel ruim drie keer hogere opbrengst worden gerealiseerd.

Implementatie binnen de organisatie essentieel

Het bouwen van een digitale en fysieke hub garandeert niet dat deze ook gebruikt wordt. De implementatie binnen de organisatie is daarom essentieel. Antea Group heeft samen met de gemeente Almere gekeken welke processen hergebruik in de weg staan en welke stappen er nodig zijn om hergebruik en de hub te stimuleren. Uit deze analyse kwam naar voren dat een digitale infrastructuur alleen goed werkt wanneer het gebruikersvriendelijk is en aansluit op al bestaande werkprocessen van de gemeente. Om de integratie van een fysieke en digitale hub binnen de organisatie te versoepelen is er een inventarisatie gemaakt van de belangrijkste stappen en risico’s.

Lees het hele artikel dat verscheen in Stadswerk