H2o barrier

"In 2050 zit er net zoveel plastic in de zee als vis."

Artikel uit TAGM 2018

86 miljard kilogram. Dat is de geschatte omvang van de berg plastic die in onze oceanen dobbert. Ook in onze eigen wateren stikt het ervan, zegt ingenieur Mark van den Kieboom. Hij bedacht een oplossing die onze binnenwateren letterlijk lucht moet geven. Samen met ervaren 'plasticruimer' Maria Poels-Verdijk wandelt hij een middag langs de Maas om te zien hoe pittig het plastic soepprobleem eigenlijk is.

Schone Maas

Pet- en wasmiddelflessen, boodschappentassen, snoepzakjes, tandpastatubes en ander plastic afval. Maria Poels-Verdijk ziet het elke dag allemaal voorbijkomen. Meerdere keren per week loopt ze in Heijen (gemeente Gennep) langs de Maas te turen naar de troep die aan de waterkant ligt. Om het vervolgens allemaal te verzamelen. In het voorjaar raapt ze samen met de leden van het Limburgs Vrouwennetwerk ZijActief met gemak tientallen vuilniszakken rommel op. ‘Schone Maas’ heet het project waarvoor Maria moeiteloos tussen de vijftien en twintig leden van de vrouwenvereniging weet op te trommelen. Maria: "In ruil voor het schoonmaakwerk ontvangen wij van de gemeente een vergoeding. Die vergoeding is afkomstig van de verpakkingsindustrie, oftewel de vervuilers. We werken aan een mooiere omgeving, zijn gezellig in beweging en worden er dus ook nog voor beloond."

“80 tot 90% van het plastic kunnen we op deze manier uit het water halen voordat het de zee bereikt”

Gezondheidseffecten

Een schone Maas alleen is voor ingenieur Mark van den Kieboom niet genoeg. Hij streeft ernaar alle binnenwateren van Nederland plasticvrij te krijgen, en op termijn wereldwijd een verschil te maken. “In bijna 100% van de Zeeuwse mosselen zijn al minideeltjes plastic gevonden. Niemand kent de gezondheidseffecten voor de mens op de lange termijn. In 2050 zit er volgens schattingen net zoveel plastic in de zee als vis. Dolfijnen zien plastic tassen aan als voedsel waarna ze stikken. Het zijn harde feiten. Maar toen ik een poos geleden in Alaska was, werd mij de omvang van het probleem pas echt duidelijk. Als je in die uithoek van de wereld de plastic verpakkingen met Japanse teksten erop ziet drijven, dan weet je dat er iets moet gebeuren. En snel ook, want de samenleving onderschat het gevaar.”

Slim bellenscherm

Samen met collega's ontwierp Mark een systeem dat vuil uit het water filtert. Een systeem dat hij trouwens voor het eerst testte achter zijn huis, met een grote bak water, een tuinslang, pingpongballetjes en wat flessendopjes. Het werd een Eureka-moment: door vanaf de bodem lucht in het water te blazen, ontstaat een luchtbellenscherm en wordt drijvend en zwevend afval naar de oppervlakte gebracht. Alle rommel wordt vervolgens naar verzamelplekken aan de oever of pontons geleid. Vanaf deze locaties kan het plastic verzameld en afgevoerd worden voor verdere recycling tot nieuwe producten. De 'H2O Barrier', zoals het bellenscherm is genoemd, hindert waterdieren en de scheepvaart niet. Knap gevonden. Mark: "80 tot 90% van het plastic kunnen we op deze manier uit het water halen voordat het de zee bereikt. De komende tijd gaan we verder onderzoeken hoe we deze oplossing op grotere, hopelijk Europese schaal kunnen testen en toepassen."

“Er is een gedragsverandering nodig. Mensen zijn laks.”

Gedragsverandering

De verpakkingsindustrie geeft een vergoeding voor het 'opruimen' van hun producten en legt daarmee de verantwoordelijkheid voor een schone buitenruimte neer bij de beheerders. Maar Maria wijst erop dat het allemaal begint met het gedrag van de burger. "Los van het feit dat ik blij word van het verhaal van Mark, zou de industrie natuurlijk kunnen beslissen om met andere materialen te gaan werken. Geen plastic, maar milieuvriendelijke alternatieven. Geeft niks als die duurder zijn, want dan gaan burgers beter nadenken. Maar er is allereerst een gedragsverandering nodig. Mensen zijn laks en Mark is het daarmee eens. Ze beseffen niet dat hun troep niet vanzelf verdwijnt, al zie ik wel verbetering sinds we vier jaar geleden zijn begonnen met Schone Maas. Afgedankte tuinstoelen en autobanden komen we nog maar weinig tegen", besluit Maria terwijl ze een volle plastic emmer zwerfafval in haar hand draagt. De opbrengst van 150 meter wandelen langs de Maas.